Cornelis Lelywas hier

Van Mastenbroek was hier

Persoon

De schilder Johan van Mastenbroek (1875-1945) was getuige van de meest spectaculaire fase in de uitvoering van de Zuiderzeewerken. Hij bezocht het gebied ten minste tien keer in 1931 en 1932 en keerde nadien incidenteel terug. Van Mastenbroek heeft zijn werk deels journalistiek genoemd. Zijn meeste tekeningen, aquarellen en schilderijen over de Afsluitdijk verbeelden een specifieke plaats en een concreet moment in de tijd. Dit blijkt bij de vergelijking met fotocollecties, ooggetuigenverslagen en ambtelijke berichten. De Zuiderzeecyclus sluit aan bij de rest van Van Mastenbroeks oeuvre. Hij had steeds met gretigheid de bedrijvigheid en de technische ontwikkelingen in de Rotterdamse haven gevolgd: ‘Ik voel mij gelukkig en rijk en toch heb ik alleen maar een geweldigen indruk ondergaan van een enorm bedrijf’. Ditzelfde enthousiasme van erbij te zijn geweest bezielde hem ook toen. Misschien noemde hij daarom dit deel van zijn werk een epos. Daarmee sloot hij naadloos aan bij de trotse sfeer van dat moment.

Bron afbeelding: Sluiten der Middelgronden, Johan van Mastenbroek, 1931, collectie Zuiderzeemuseum Enkhuizen.

Cornelis Lely was hier

Cornelis Lely (1852-1929), civiel ingenieur en staatsman. Hij was drie keer minister van Waterstaat, lid van de Tweede Kamer en zelfs gouverneur van Suriname. In 1913 kreeg hij van Cort van der Linden opnieuw de portefeuille van Waterstaat, maar die keer stelde Lely enkele voorwaarden, waaronder de droogmaking van de Zuiderzee. De watersnoodramp van 1916 ‘beloonde’ zijn geduld. De regering besloot in 1918 over te gaan tot de drooglegging en inpoldering van de Zuiderzee op basis van het plan van Lely. Eerst moest de zee worden afgesloten via een zeewering tussen de provincies Noord-Holland en Friesland: de afsluitdijk.

Bron afbeelding: Foto Cornelis Lely, 1928, collectie Nieuw Land Erfgoedcentrum Lelystad.

Sluiting Afsluitdijk

Bron video: Zuyderzee works, 1932, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Grietje Bosker was hier

Persoon

Grietje Bosker, een jonge vrouw uit Wieringen, werkte zich in 1932 als eerste vrouw door de blubber over de pas gesloten Afsluitdijk. Dat stond niet in het draaiboek. Een ooggetuige meldde: ‘Dat was nog een hele prestatie van dat wijffie, want er stonden daar van die hoge heren, klaar om over te steken en dan komt daar zo’n vrouw op blote voeten en die tippelt zo maar even over die dijk. Het was een hele sensatie’. Ook schrijver Max Dendermonde haalde de gebeurtenis aan: ‘Niet de deftige autoriteiten. Niet de vertegenwoordigers van de 22 aanneembedrijven. Maar Grietje Bosker, een brutale bewoonster van het voormalige eiland Wieringen, rende buiten het protocol om als eerste over de dijk. Grietje tilde haar rokken op, tot hoger dan haar molton onderbroek en samen met een paar dijkwerkers, elkaar wankel ondersteunend, strompelde zij als eerste van Noord-Holland naar Friesland’.

Bron afbeelding: Foto Grietje Bosker, 1932, collectie Zuiderzeemuseum Enkhuizen.

Strip Afsluitdijk

De Afsluitdijk door striptekenaar Argibald.

Titaantjes

Persoon

Nescio (1882-1961) – Latijns pseudoniem ‘Ik weet niet’ – of J.H.F. Grönloh schreef een bescheiden oeuvre. In 1910 verscheen De Uitvreter, in 1914 Titaantjes en in 1917 Dichtertje. De impact was echter groot en ook blijvend. Een belangrijk element in zijn werk was de natuur. Het is dan ook niet vreemd dat zijn Titaantjes soms vertoefden aan de Zuiderzee: ‘En dan gingen we de zon op zien komen aan de Zuiderzee, behalve Kees, die naar huis ging. Hoyer klaagde over de kou, maar Bavink en Bekker wisten nergens van. Die zaten op de stenen onder aan den zeedijk met de ogen half dicht en keken tussen hun oogharen door naar de dansende gouden pijltjes die de zon in 't water maakte. Stapelmal werd Bavink er van. Naar de zon lopen wilde-i over de lange, lange schitterende streep …’.

Na de oorlog hield Nescio een natuurdagboek bij, waarin hij zijn observaties vastlegde in korte maar rake zinnen: ‘Een klein scheepje zien varen van West naar Oost, heel langzaam (bijna geen wind) op een wittige zee door de ijle takken van een paar boomkruinen. Weer mest geroken en twee vliegjes in mijn oog’ (Maandagmiddag 29 maart 1948).

Bron afbeelding: Wikimedia Commons.

Korte biografie Lely

Bron video: Landgenoten, 2007, NOT/TELEAC.

Ontstaan Afsluitdijk

Bron video: 75 jaar Afsluitdijk, 2007, NOS.

Familie Bosker

Bron video: 75 jaar Afsluitdijk, 2007, NOS.

Bijdrage door Eibert

Bijdrage door Dennis

Bijdrage door Monique

Bijdrage door Karlien

Check de souvenirs in de souvenirshop te vinden op het monument De Vlieter.

Bijdrage door Jasper