Aardewerkwas hier

Strip Ceramique

Strip over Ceramique door Kees Peerdeman.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

Céramique was hier

Industrie

In de 19e eeuw was de aardewerkfabriek Société Céramique een van de eerste grote industrieterreinen van ons land. Op de plaats van de fabriek is tegenwoordig een moderne wijk te vinden. Twee oude fabrieksgebouwen zijn bewaard gebleven. Een voormalige bordenhal, destijds gebruikt voor het decoreren van aardewerk, fungeert nu als theater. Het andere fabrieksgebouw dat bewaard is gebleven is de Wiebengahal, op de foto het gebouw rechts achterin.

De Wiebengahal was ooit het hoofdgebouw met ringoven van de sanitairdivisie van de Société Céramique en werd in 1912 ontworpen door Jan Wiebenga (1886-1974). Het pand is één van de vroegste voorbeelden van het Nieuwe Bouwen in Nederland. Wiebenga formuleerde in 1922 de uitgangspunten van de opkomende architectuurstroming in Nederland: nuttig en schoon. De Wiebengahal wordt gezien als een voorloper van deze stroming. Kenmerken van de architectuurstroming zijn onder meer de geometrische vorm van de plattegronden, het gebruik van een skelet van gewapend beton en het openbreken van de gevels met grote ramen. De fabriekshal staat vooral bekend om de bijzondere betonconstructie. Een gedeelte van de hal is bewaard gebleven en huisvest nu het Nationaal Architectuurinstituut Maastricht.

Bron afbeelding: De fabriek Société Céramique, 1912. Collectie Sociaal Historisch Centrum Limburg.

Sphinx was hier

Industrie

De eerste aardewerkfabriek in Maastricht werd opgericht door Petrus Regout (1801-1878). De fabriek kwam voort uit een glasslijperij die Regout in de jaren ’20 van de 19e eeuw had opgericht. In 1836 ging de fabriek aardewerk produceren. Op de serviezen en potten van Regout stond vanaf circa 1880 een sfinx als logo. In 1899 werd Sphinx de naam van het bedrijf.

De fabriek was gevestigd in een voormalig kloostergebouw aan de Bosschtraat in Maastricht, vlakbij het Bassin. Deze binnenhaven – op bovenstaande prent goed te zien – was van belang voor de af- en aanvoer van goederen en producten. In de loop van de 19e en begin 20e eeuw groeide de fabriek snel. In 1846 had de fabriek nog 177 arbeiders in dienst en 6 ovens in gebruik. In het topjaar 1913 was het aantal arbeiders gestegen naar 3750 man, het aantal ovens naar 43. Als één van de eerste fabrieken in Maastricht maakte de Sphinx gebruik van stoommachines.

De groei van de fabriek kwam in 1914 tot een abrupt einde door het uibreken van de Eerste Wereldoorlog. De grond- en brandstofvoorziening viel voor een groot gedeelte weg en de afzetgebieden in het buitenland werden onbereikbaar. Ook na de oorlog lukte het de fabriek niet meer om op het oude peil terug te komen. In de loop der jaren verschoof de productie van Sphinx naar vooral sanitair aardewerk. Uiteindelijk kwam het bedrijf in buitenlandse handen terecht en in 2006 sloot de fabriek Sphinx in Maastricht haar deuren.

Bron afbeelding: Overzicht van de fabrieken uit het album van Petrus Regout, 1865. Collectie Sociaal Historisch Centrum Limburg.

Petrus Regout was hier

Persoon

Petrus Regout (1801-1878) kwam uit een familie van handelaren in aardewerk en porselein. Zelf werd hij ook handelaar. In 1830 verklaarde België zich onafhankelijk van Nederland. De Nederlandse regering stelde een importverbod op Belgische producten in, maar in 1834 kregen Maastrichtse kooplieden toestemming om uit België grondstoffen en halffabricaten in te voeren. Regout maakte hier handig gebruik van en begon met de productie van glas. Twee jaar later ging hij ook aardewerk produceren. Het werk in de fabriek was zwaar. Een arbeidersdag in de 19e eeuw telde minimaal 12 effectieve werkuren in vuile, stoffige en lawaaierige hallen. De fabriek draaide dag en nacht, 7 dagen per week.

In 1849 liet Regout zich portretteren in het uniform van de Eerste Kamer, waarvan hij door Koning Willem I (1772-1843) tot lid was benoemd vanwege zijn verdiensten voor de industrie. Dankzij zijn fabrieken werd Regout een invloedrijk en welvarend man.

Bron afbeelding: Portret van Petrus Regout, J.H. Egenberger, 1849. Collectie Zicht op Maastricht.

Jo Coenen was hier

Persoon

De Nederlandse architect Jo Coenen (1949) ontwierp het masterplan van de huidige wijk Céramique. Coenen groeide op in Limburg en studeerde aan de Technische Universiteit Eindhoven. In 1979 zette hij zijn eigen architectenbureau op in Eindhoven dat later verhuisde naar Maastricht. Inmiddels heeft zijn bureau ook vestigingen in Berlijn, Amsterdam, Luxemburg en Milaan. In 2007 won het bureau van Jo Coenen de prijs ‘Gebouw van het jaar’ van de Bond van Nederlandse Architecten voor de Vesteda toren in Eindhoven.

Bron afbeelding: Jo Coenen door Freekje Groenemans, 2007. Fotopersburo v.d. Meulenhof B.V.

Jo Coenen vertelt

Bron video: Van gewest tot gewest, 1991, NOS.

Arbeiders

Bron video: Van gewest tot gewest, 1991, NOS.

Bijdrage door Nicolas

Bijdrage door Marcel

Bijdrage door Heijn

Bijdrage door Zicht op Maastricht

De culturele biografie van Maastricht: www.zichtopmaastricht.nl