Jan Adriaanszoon Leeghwaterwas hier

Strip Cruquius

Strip over Cruquius door Robert van Raffe.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

Haarlemmermeer was hier

Locatie

Vanaf de dertiende eeuw ontstonden er veel meren in Holland. Door overstromingen en turfwinning groeiden vier meren aan elkaar: het Haarlemmermeer. Het was het grootste binnenmeer van Nederland. Het wateroppervlak dreigde echter steeds uit te breiden. Het Haarlemmermeer kreeg dan ook de bijnaam Waterwolf. De omvang van het water was dusdanig dat het droogleggen ervan, zoals met andere meren die de groeiende steden bedreigden, geen optie was. Daarnaast was het water ook een levensader: het leverde vis op en het werd gebruikt voor snel transport. Steden als Haarlem en Leiden waren daarom huiverig om deze voordelen op te geven voor meer veiligheid.

Bron afbeelding: Kaart Haarlemmermeer, Melichior Bolstra. Collectie Historisch Museum Haarlemmermeer.

Storm was hier

Gebeurtenis

In 1836 zorgden enkele stormen op het Haarlemmermeer voor veel overlast. Het gebied ten zuidwesten van Amsterdam raakte door dijkdoorbraken overstroomd, en een maand later zette een zware overstroming de straten van Leiden blank. Het was de druppel die de emmer deed overlopen, de inpoldering moest plaatsvinden. Dichter Nicolaas Beets (1814-1903) verwoordde de tijdsgeest: ‘Groote Plas, groote Plas!/ 'k Wou je leeggemalen was / Want je knabbelt, alle jaren / Aan mijn weiland met je baren / En het kost mij heel wat geld / Om je perk te zien gesteld’.

Bron afbeelding: Storm Haarlemmermeer, Collectie Historisch Museum Haarlemmermeer.

Koning Willem I

Persoon

Koning Willem I (1772-1843) kreeg de bijnaam ‘kanalen-koning’ omdat hij zich persoonlijk inzette voor de waterstaat. Het grootste project dat hij ondersteunde was de droogmaking van het Haarlemmermeer. Willem I liet onderzoeken hoe dit het beste kon worden gebeuren. De wetenschappers die de opdracht kregen, werden het niet eens over het gebruik van windmolens of stoommolens. De koning hakte in 1839 de knoop door. Hij koos voor stoomkracht en zorgde ervoor dat het wetsvoorstel door het parlement kwam. Een van de gemalen die de Haarlemmermeer droogmaalden, is in 2002 omgedoopt tot gemaal Koning Willem I.

Bron afbeelding: Koning Willem I, Joseph Paelinck, 1819. Collectie Rijksmuseum Amsterdam, Wikimedia Commons.

J.A. Beijerinck was hier

Persoon

Jan Anne Beijerinck (1800-1874) werd geboren aan de Waal, in Lent bij Nijmegen. Wellicht dat hier zijn interesse voor water en waterhuishouding ontstond. Beijerinck werd ingenieur van Rijkswaterstaat en hield zich bezig met de aanleg van enkele kanalen en droogleggingen. Hij werd vooral beroemd als ontwerper van het Cruquiusgemaal. Het was niet zijn enige wapenfeit: hij was ook verantwoordelijk voor de Alexanderpolder bij Rotterdam, waar een gemaal naar hem is vernoemd.

Bron afbeelding: Foto Jan Anne Beijerinck. Collectie Historisch Museum Haarlemmermeer.

Leeghwater was hier

Persoon

Jan Adriaanszoon (1575–1650) werd geboren als zoon van een timmerman. Hij ging ook vaders vak in en specialiseerde zich in de constructie van molens, een groeiende industrietak vanwege de vele inpolderingplannen die er vanaf het eind van de vijftiende eeuw bestonden. De naam Leeghwater dankt hij wellicht aan zijn betrokkenheid bij de inpoldering van de Beemster (1612) en de daarop volgende Purmer, Schermer en Wormer. Leeghwater publiceerde in 1641 het Haarlemmermeer-Boeck, het bekendste pleidooi voor inpoldering van het Haarlemmermeer. Dit meer was echter zo groot van omvang dat het nog tweehonderd jaar duurde voordat het zover kwam.

Bron afbeelding: Jan Adriaanszoon Leeghwater. Collectie Historisch Museum Haarlemmermeer.

Cruquius 1933

Bron video: Stoomgemaal bij Amsterdam, 1933, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Geschiedenis Cruquius

Bron video: Twee vandaag, 2002, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid/TROS.

Fokke en Sukke

Strip

Door Reid, Geleijnse & Van Tol.

Bijdrage door Eibert

Bijdrage door Karlien

Bijdrage door Jeroen