Scheepskameelwas hier

Strip Fort Pampus

Strip over Fort Pampus door Schwantz.

Koningin Beatrix was hier

Persoon

In juni 1991 werd Forteiland Pampus voor het eerst opengesteld voor publiek. Naar aanleiding daarvan bracht koningin Beatrix (1938) eind mei van dat jaar onverwachts een bezoek aan het eiland, samen met haar echtgenoot en oudste zoon. Zij kregen een rondleiding van de toenmalige fortwachter Jan Broekhof. Zeven jaar later bezocht Beatrix Pampus opnieuw. Het Koninklijke zeiljacht De Groene Draeck ging voor het eiland voor anker en de koningin kwam per rubberboot aan land.

Bron afbeelding: Koningin Beatrix bezoekt Pampus, Matthijs Wink, 1998. Collectie Stichting Forteiland Pampus.

Geschiedenis Fort Pampus

Bron video: Van gewest tot gewest, 1991, NOS.

Bezetting Fort Pampus

Bron video: Polygoon journaal, 1962, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Scheepskameel was hier

Object

In de 17e eeuw was de haven van Amsterdam moeilijk bereikbaar voor diep liggende schepen. Dit kwam onder andere door Pampus, een dichtgeslibde vaargeul. Daarnaast kende de Zuiderzee verschillende zandbanken. Daarom werden grote met water gevulde kisten aan de schepen bevestigd. De kisten pompte men vervolgens leeg, waardoor het schip hoger kwam te liggen. Zo konden de schepen veilig van en naar Amsterdam varen.

Rond 1690 vond Meeuwis Meindertszoon Bakker de scheepskameel uit, deze verving de kisten. Scheepskamelen volgden de vorm van het schip en omsloten zo de romp. Aan beide zijden van het schip werd een scheepskameel geplaatst, verbonden met touwen onder de kiel door. Deze vulde men met water waardoor de scheepskamelen zakten. Door ze leeg te pompen werd het schip opgetild. Kleine schepen trokken het geheel vervolgens voort.

Verderop deze site is een animatie te vinden en kunt u zien hoe een scheepskameel werkte.

Bron afbeelding: Model van een scheepskameel met een Amsterdamse Oostindiëvaarder. Collectie Amsterdam Museum.

Soldaat was hier

Persoon

Fort Pampus was een onderdeel van de Stelling van Amsterdam, bedoeld om de stad te beschermen tegen eventuele aanvallen. Tijdens de Eerste Wereldoorlog werd voor het eerst – en voor het laatst – een regiment soldaten op het eiland gelegerd. Tweehonderd militairen betrokken het fort. Maar een aanval bleef uit en de soldaten maakten een saaie diensttijd door, te zien aan het bord 'Hoe lang nog op Pampus ???’. Nederland kon zijn neutrale status behouden en het regiment vertrok van het eiland zonder een schot gelost te hebben.

Pampus werd buiten oorlogstijd gebruikt voor militaire oefeningen. Soldaten van de kazerne in Muiden gingen zo af en toe per boot naar het forteiland waar ze dan een paar nachten verbleven. Soms oefenden zij het afschieten van kanonnen. Dat was een hele klus. Per kanon waren zes soldaten nodig en een sergeant die alles van het kanon afwist. Laden, richten, afvuren en laten afkoelen kostte per kanon ongeveer zes minuten.

Bron afbeelding: Foto mobilisatie 1914-1918 op Pampus. Collectie Stichting Forteiland Pampus.

Groene Draeck was hier

Object

Prinses Beatrix (1938) kreeg in 1957 het gloednieuwe zeiljacht De Groene Draeck cadeau. Het was een nationaal geschenk dat door het Comité Varend Nederland werd aangeboden ter gelegenheid van haar 18e verjaardag. In 1998 voer Beatrix met het jacht naar Pampus voor een informeel bezoek aan het eiland.

De naam van de boot verwijst naar De Vliegende Groene Draeck, het oorlogsschip uit 1623 waarmee de Nederlandse Republiek ooit belangrijke overwinningen behaalde. In 1629 koos de zeeheld Piet Heyn De Groene Draeck als zijn vlaggenschip. Heyn voer niet lang op het schip. Hij raakte in datzelfde jaar tijdens een zeeslag dodelijk gewond. De zeevaarder Maarten Tromp won daarna vele zeeslagen met De Vliegende Groene Draeck.

Bron afbeelding: De Groene Draeck, Paul Vreeker, 1990. Collectie ANP Historisch Archief.

Scheepskamelen

Copyright: Studio Harm Hasenaar.

Bijdrage door Benny