Lodewijk XIVwas hier

De Rijn tot aan zee

Bron video: De Rijn bij Lobith tot aan zee, 1922, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Strip Rijn bij Lobith

Strip over de Rijn bij Lobith door Marissa Delbressine.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

Republiek was hier

Staatsvorm

In de 16e eeuw bestond Nederland uit verschillende gewesten die onderdeel uitmaakten van het grote rijk van de familie Habsburg. De Habsburger Filips II (1527-1598) was koning van Spanje en landsheer van de Nederlanden. Vanuit de Lage Landen groeide verzet tegen Filips II. Er brak een gewapende opstand uit die De Opstand of Tachtigjarige oorlog wordt genoemd. De ‘Nederlandse’ gewesten besloten samen te werken en gezamenlijk vochten zij tegen Spanje. In 1581 zwoeren de gewesten Filips II af als koning, maar daarmee was de Republiek nog niet ontstaan. De provincies wilden namelijk een nieuwe landsheer. Een korte periode onder Frans bestuur was geen succes en nadat ook een Engelse landsheer niet voldeed, besloten de gewesten in 1588 verder te gaan zonder koning of landsheer: de Republiek was geboren.

Bron afbeelding: Kaart van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, Jan Christiaan Sepp, 1773. Wikimedia Commons.

Julius Civilis was hier

Persoon

Julius Civilis leidde de Bataafse Opstand in 69 na Christus. Deze opstand werd beschreven door de Romeinse geschiedschrijver Tacitus, de enige bron over het leven van Civilis.

De Bataven werden door het Romeinse leger ingezet om de noordgrenzen van het rijk te beschermen. Julius Civilis was zo’n Bataaf. In het jaar 68 beschuldigde de Romeinse legerleiding hem en zijn broer van rebellie. Zijn broer werd ter dood gebracht en Civilis naar de Romeinse keizer Nero (37-68) gestuurd om berecht te worden. Na de dood van Nero in datzelfde jaar kwam Civilis vrij en bij terugkomst in het noorden riep hij de Bataven op tot verzet tegen het Romeinse leger. Tacitus beschreef de opstand als een persoonlijke vete van Civilis tegen de Romeinen. Waarschijnlijker is dat het een meer algemene revolte was binnen het leger.

De Bataven wisten, samen met andere stammen, een aantal overwinningen te behalen op de Romeinen. Tijdens één van die gevechten zou Civilis een oog verloren hebben. In 70 na Christus werd het leger van Civilis toch verslagen. Volgens Tacitus begon Civilis onderhandelingen met de Romeinse bevelhebber, maar daar houdt het verhaal op. Hoe het Julius Civilis verder verging is daardoor niet bekend. Maar het verhaal van Civilis als leider van de Bataafse Opstand werd rond het ontstaan van de Republiek veelvuldig naverteld. Civilis leefde voort als vrijheidsstrijder.

Bron afbeelding: Portret van Julius Civilis, naar Jacobus Buys door Reinier Vinkeles en Cornelis Bogerts. Altas van Stolk, Rotterdam.

Tolhuis was hier

Gebouw

Op de prent is het Tolhuis bij Lobith te zien rond 1635. In 1222 had de Graaf van Gelre toestemming gekregen om tol te heffen over de ladingen van voorbijvarende schepen en vlotten. Doordat de loop van de Rijn veranderde werd het Tolhuis in de veertiende eeuw verplaatst. Het kasteel dat op de prent te zien is, stamt uit die tijd en bevond zich waar de Rijn en de Waal samenstroomden. Rond 1600 kwam een eind aan de tolfunctie van het kasteel. Prins Maurits en zijn broer Frederik Hendrik gebruikten het daarna als hoofdkwartier. In 1672 staken Franse troepen ter hoogte van het Tolhuis de Rijn over waarbij het pand vlam vatte. Van het voormalige Tolhuis is alleen het Schipperspoortje bewaard gebleven, nog steeds te zien in Lobith.

Bron afbeelding: Het Tolhuis bij Lobith, 1904. Collectie Belasting & Douane Museum Rotterdam.

Lodewijk XIV was hier

Persoon

Lodewijk XIV (1638-1715) was koning van Frankrijk vanaf 1643. Het Franse leger viel onder zijn leiding in 1672 de Nederlanden binnen. Dit wordt het rampjaar genoemd, omdat buiten de Franse troepen ook Münster, Keulen en Engeland de oorlog verklaarden aan de Republiek. Lodewijk XIV trok met een leger van 200.000 man naar de Lage Landen. Op 12 juni 1672 staken de Fransen de Rijn bij Lobith over. Dankzij aanwijzingen van een plaatselijke boer wisten zij precies waar de rivier doorwaadbaar was. De toren van het Tolhuis werd tijdens de invasie geraakt door Frans vuur. Op het schilderij van de oversteek is het brandende tolhuis op de achtergrond te zien. De figuur te paard is koning Lodewijk XIV.

Bron afbeelding: Lodewijk XIV trekt bij het Tolhuis bij Lobith de Rijn over, 12 juni 1672, Adam Frans van der Meulen. Rijksmuseum Amsterdam. Wikimedia Commons.

Bijdrage door Henk

"Nu komt de Rijn Nederland niet meer bij Lobith binnen, maar bij Spijk". Staat er op de site. Da's een hardnekkig misverstand. Bij Spijk en Tolkamer stroomt de Rijn LANGS Nederland, pas vanaf Millingen zijn beide oevers Nederlands en dáár komt de Rijn dus Nederland BINNEN.

Bijdrage door Jo

Bijdrage door Boudewijn

Bijdrage door menno

Leuk filmpje!

Bijdrage door Martine

Het was dubbel feest in Tolkamer (nabij Lobith) op 27 mei. Het Toeristisch Informatiecentrum Rijnwaarden opende zijn deuren en op dezelfde dag werd hier de eerste marker van xwashier geplaatst. Het Gelders Eiland heeft een lange geschiedenis waarvan in het landschap nog vele sporen te vinden zijn, maar ook nu is hier van alles te zien en te beleven. Het informatiecentrum is hiervoor een uitstekend startpunt!