Liniewas hier

Strip Passageule

Strip over de Passageule door Jasper Rietman.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

Passageule was hier

Locatie

De Passageule was oorspronkelijk een kreek die vermoedelijk tijdens een stormvloed in 1404 is ontstaan. De kreek liep vanaf het Zwin in oostzuidoostelijke richting. In 1523 (en later) vonden er bedijkingen plaats. Echter bij overstromingen in 1570 en door inundaties (onderwaterzettingen) in 1583 en 1621-1622 ontstond ten zuiden van Oostburg en IJzendijke opnieuw een kreken – en schorrengebied. In dit gebied ontwikkelde de Passageule zich als een kreek die zich uitstrekte van Het Zwin, later het Coxysche Gat, tot het Jonkvrouwgat bij IJzendijke, dat toen nog een zijarm van de Braakman was.
Aan het einde van de achttiende eeuw volgde inpoldering, maar maatregelen werden genomen om dit gebied weer onder water te kunnen zetten. Zo werden er in de afsluitende dammen inlaatsluizen gebouwd.

De Passageule is nu niet meer dan een vaart die dient als afwateringskanaal. Langs de Passageule vinden vele natuurontwikkelingsprojecten plaats.

Bloedvlek was hier

Gebeurtenis

Op de preekstoel in de het plaatsje Waterlandkerkje is jarenlang een bloedvlek bewaard gebleven ter herinnering aan een vreselijk bloedbad.

Op 25 november 1668 kwamen acht mannen van over de grens te paard aangereden in Oudemanspolder. De protestanten waren op dat moment in de kerk aanwezig. Zes van de ruiters drongen de kerk binnen, één hield de paarden in toom en de laatste man hield de wacht. Binnen vond een drama plaats. De dominee Joannes Stuurbout werd neergestoken en de kerkgangers tot bloedens toe mishandeld. Alle protestanten werden tot op hun ondergoed beroofd. De Staten loofden duizend rijksdaalders uit, maar de daders van deze gewelddadige plundering zijn nooit ontdekt. De bloedvlekken die waren achtergebleven op de preekstoel waren volgens de overlevering onuitwisbaar. Toen later, in 1672, de Oudemanspolder onder water werd gezet heeft men de preekstoel overbracht naar het plaatsje Waterlandkerkje. In 1708 werd het dorp overvallen door plunderende Franse troepen en zij legden de kerk en de preekstoel in as.

Bron afbeelding: Kaart Waterlandkerkje, 1866. Gemeente Atlas van Nederland, Wikimedia Commons.

Passageulelinie was hier

Locatie

De Passageulelinie ontstond aan het einde van de zeventiende eeuw en was daarna ruim een eeuw de belangrijkste verdedigingslinie in het westelijke deel van Staats-Vlaanderen. De linie lag langs de kreek de Passageule, die met een lengte van vijftien kilometer de verbinding vormde tussen het toenmalige Coxysche Gat en de Braakman.

Aan de noordzijde van de de Passageulelinie zijn verscheidene verdedigingswerken aangelegd. Een aantal van deze werken maakte eerder deel uit van een andere vededigingslijn. Van west naar oost maakten de volgende werken kortere of langere tijd deel uit van de Passageulelinie: – de batterij Bakkersdam – de batterij De Keijzer – de schans Drie Gaten – de schans Het Vrije – de schans Middelburg – de schans Constantinopel – de schans Groot Turkeye – de schans Klein Turkeye – het fort Nieuwendam – de redoute (een soort schans) Schaapstelle – de Jonkvrouwschans – het Westfort – het Oostfort – de batterij Kapitale Dam

In 1839 werd de Passageulelinie opgeheven. Tegenwoordig wordt hier de natuur verdedigd door Staatsbosbeheer en Natuurbeschermingsvereniging ’t Duumpje. En enkele restanten van de linie blijven daardoor ook bewaard.

Van Coehoorn was hier

Persoon

Menno van Coehoorn (1641-1704) was militair en vestingbouwkundige. Van Coehoorn onderzocht in 1698 en 1699 in opdracht van de Raad van State de mogelijkheden tot verbetering van de verdediging van Staats-Vlaanderen. Hij stelde voor om de Passageule een schakel te laten zijn in een waterlinie, die tussen de Noordzee en de Schelde zou moeten worden aangelegd.
Zijn voorstel voorzag in het inunderen (onder water laten lopen) van de polders aan de zuidzijde om doorbraak van de linie te verhinderen. In 1702 kreeg Van Coehoorn toestemming voor het aanleggen van drie kleine redoutes (veldschansen). Vermoedelijk waren dit de redoutes Het Vrije, Middelburg en Constantinopel.

Afbeelding bron: Wikimedia Commons