Trekvaartwas hier

Strip 's-Graveland

Strip over 's-Graveland door Erik Wielaert.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

P.C. Hooft was hier

Persoon

Pieter Cornelisz Hooft (1581-1647), vooral bekend als dichter, toneelschrijver en historicus, werd in 1609 benoemd tot baljuw van Naarden en het Gooiland en drost van Muiden. Zijn ambtswoning werd het Muiderslot. Hooft was geboren in Amsterdam en woonde meestal in de winter in de hoofdstad en in de zomer in Muiden. P.C. Hooft kwam uit een Amsterdams regentengeslacht en zijn vader, Cornelis Hooft, was burgemeester van Amsterdam.

Als baljuw van het Gooiland had P.C. Hooft het niet altijd gemakkelijk. Hij en een aantal rijke Amsterdammers wilden het gebied ten zuiden en westen van Hilversum ontginnen en buitenplaatsen aanleggen. De Staten van Holland gaven in 1625 toestemming, maar onder de voorwaarde dat de ontginners het eens moesten worden met de Gooische boeren die claimden dat zij bezitters waren van de grond. De boeren kregen het aanbod dat zij binnen 12 jaar het hoogveen zelf mochten afgraven en daarna jaarlijks een grondrente van 650 gulden ontvingen, maar ze gingen niet akkoord. Hooft ontving een brief van de Staten van Holland waarin hij gemaand werd om de orde te bewaren. Dat lukte niet. De boeren waren laaiend en ze vernielden de al aangevangen ontginningswerken. Ze zaten de arbeiders op de hielen en staken de boel in brand. De onenigheid duurde tot 1633. Toen werd er een algemene vergadering georganiseerd waar de vrede werd getekend. De ontginning ging door, maar de boeren en hun nakomelingen behielden het recht om het land te gebruiken voor veeteelt.

Bron afbeelding: Portret P.C. Hooft, kopie naar Michiel van Mierevelt, ca. 1909. Collectie Stichting Rijksmuseum Muiderslot.

Trekschuit was hier

Object

In de 17e eeuw namen reizigers meestal de trekschuit om zich te verplaatsen. Paarden of mensen op de wal trokken deze schuiten voort. Ze liepen op jaagpaden langs de waterkant. De minimum leeftijd voor het jagen was officieel 14 jaar. De schuit werd voortgetrokken door een jaaglijn van ongeveer 70 meter lang en acht millimeter dik. Er zat veel rek in. Dat was belangrijk bij het op gang brengen van het schip en voor het opvangen van eventuele schokken. De grote lengte diende ervoor om de schuit zo recht mogelijk achter de trekkende personen of het paard te houden.

Aan boord was er verschil in klassen. Hoe groter het comfort, des te hoger het tarief. Vanaf het eind van de 19e eeuw deden stoomtrams en treinen hun intrede in het personenvervoer. De kortere reistijden maakten de wereld in die tijd een stuk kleiner.

Bron afbeelding: Trekschuit met een groot gezelschap, Valentijn Bing, 1850-1857. Collectie Nederlands Openluchtmuseum Arnhem.

Erfgooier was hier

Persoon

Erfgooiers. Boeren die eeuwenlang het Gooise landschap bebouwden en beheerden. Het waren altijd meerderjarige mannen, die woonden in Gooiland, en in mannelijke lijn afstamden van … erfgooiers. Aanvankelijk worden zij nog geen erfgooiers genoemd, maar ‘waren’ of ‘waerslude’. Dat komt van het Middelnederlandse woord ‘waer’, dat recht op het gebruik van gemeenschappelijke gronden – weilanden, heidevelden, bossen – betekent. Ze erfden dus steeds dat gebruiksrecht op Gooise gronden, vandaar erfgooiers.

Om die gebruiksrechten te beschermen en om ervoor te zorgen dat alleen erfgooiers daarvan profiteerden, werd een organisatie opgericht: een marke. De verenigde erfgooiers hielden zo nieuwkomers en gelukszoekers buiten de deur. Dat deden ze trouwens ook in het Gooise bos. Alleen erfgooiers mochten daar hout hakken of sprokkelen.

Overigens bestonden er erfgooiers die maar weinig aan hun rechten hadden. Er waren namelijk veel voorwaarden. Zo moest je een boerderij met akkerland bezitten en getrouwd zijn. In de praktijk pakte dat zo uit: steeds één familielid erfde het volledige gebruiksrechtenpakket, de andere gezinsleden waren alleen in theorie gerechtigd. Gevolg: scharende en niet-scharende erfgooiers, vernoemd naar het belangrijkste gebruiksrecht, het scharen of laten grazen van rundvee, schapen en paarden op de weilanden en heidevelden.

Bron afbeelding: De Erfgooiers, Ferdinand Hart Nibbrig, 1907. Collectie de heer en mevrouw Voute van Heerde.

Fokke en Sukke

Strip

Door Reid, Geleijnse & Van Tol.

Bijdrage door Jaap Evert

Bijdrage door Jasper