Schokkerwas hier

Strip Schokland

Strip over Schokland door Ruben Steeman.

De strip staat in Prezi, waardoor u als bezoeker kunt inzoomen op de strip. De strip ziet er nu nog niet scherp uit, maar als u op de play-knop drukt wordt het bestand gedownload. Vervolgens wordt er, telkens als u op de play knop klikt, op een onderdeel van de strip ingezoomd.

Schokker was hier

Persoon

Het leven op Schokland was zwaar. Het gevaar van de zee, kleine huisjes en drassige gronden maakten het leven van de Schokker niet echt makkelijk. Desondanks was de Schokker verknocht aan zijn stekkie. Toen de Schokkers het eiland noodgedwongen moesten verlaten, gingen de meesten samen in een buurtje in Kampen wonen.

Van oudsher woonden er ongeveer 650 bewoners op Schokland. Net als op de meeste eilandjes in de Zuiderzee hadden de Schokkers eigen gebruiken en een eigen klederdracht. Daarnaast spraken ze ook dialect en maakten ze typische Schokkerse snoepwaren als Schokker moppen.

Vanaf de zeventiende eeuw leefden de meeste Schokkers van de visserij. In de negentiende eeuw raakte de visserij in verval. De inkomsten liepen terug en steeds vaker stonden er oproepen tot liefdadigheid in de kranten. Het leven op Schokland was moeilijk, maar de Schokkers peinsden er niet over om het stormachtige eilandje te verlaten.

In 1858 besloot de regering om in te grijpen. In hetzelfde jaar ondertekende Willem III een wetsontwerp tot algehele ontruiming van Schokland. De Schokkers kregen een bedrag mee en moesten verplicht hun huizen afbreken en meenemen naar hun nieuwe woonplek. Dit deed de regering om te voorkomen dat de Schokkers weer terug gingen naar Schokland.

De Schokkers verhuisden onder andere naar Vollenhove, Volendam en Urk. De meesten trokken naar Kampen. De Kampenaren waren niet echt blij met de komst van de arme vissers. Binnen de stadspoorten waren ze niet welkom. Daarom streken de Schokkers neer in het naburige vissersdorpje Brunnepe.

In het dorpje bouwden ze hun huisjes uit Schokland weer op en zo ontstond de Schokkerbuurt. Het leven van de Schokker veranderde in het buurtje. Van de visvangst konden ze niet meer leven. De meeste eilandbewoners zetten daarom al snel vishandels en rokerijen op. Ook verdwenen de typisch Schokkerse gebruiken en de klederdracht langzaam uit het straatbeeld.

Nog steeds leven er nazaten van de Schokkers in de Schokkerbuurt in Kampen.

Bron afbeelding: Vrouw in klederdracht. Fotocollectie Nieuw Land.

Zuiderzee was hier

Locatie

Voor 1932, toen de Afsluitdijk werd voltooid, stonden het huidige IJsselmeer en Markermeer in open verbinding met de Noordzee. De binnenzee heette Zuiderzee. Eilanden als Marken, Urk en Schokland lagen in het zoute water. De zeevisserij vormde een belangrijke bron van inkomsten. Eind 19e eeuw beleefde de Zuiderzeevisserij haar hoogtepunt. Rond 1900 telde de vloot meer dan 3000 grote en kleine vaartuigen met ongeveer 7000 opvarenden. Voor de Schokker kwam de opleving te laat. Halverwege de 19e eeuw liep de visvangst op Schokland drastisch terug en ontstond er grote armoede op het eiland. Hierop besloot de regering in 1858 het eiland te ontruimen – in 1859 gebeurde dat ook. Het was voor de Schokker gedaan met de visvangst op de Zuiderzee.

Bron afbeelding: Kaart Schokland, 1773. Collectie Museum Schokland.

Lichtwachter was hier

Persoon

Na de ontruiming in 1859 gingen er stemmen op om Schokland aan de golven te geven. Schippers waren daar niet zo blij mee. De haven van Emmeloord was namelijk populair als vluchthaven bij stormachtig weer. In 1862 besloot de regering een paar rijksambtenaren met hun gezinnen naar het eiland te sturen. Vanaf die tijd werd het eiland weer bewoond en werd er weer gewerkt, door twee havenmeesters op Emmeloord en een lichtwachter op de vuurtoren op de Zuidpunt.

De havenmeesters hadden nog wel wat aanspraak doordat schippers soms aanlegden. De lichtwachter was eenzamer. Niet iedereen kon tegen de afzondering. Het verhaal gaat dat aan het begin van de vorige eeuw twee broers en lichtwachters van de vuurtoren krankzinnig werden van de stilte en de spookachtige sfeer. Zij werden van het eiland gehaald en vervangen.

In 1941 begon het droogmalen van de Noordoostpolder, waardoor Schokland op het droge kwam te liggen. In hetzelfde jaar verliet de laatste lichtwachter het eiland.

Bron afbeelding: Lichthuis, mistbel en lichtwachter, ca 1900. Collectie Museum Schokland.

Geschiedenis Schokland

Bron video: Hollandse wereldwonderen, 2008, NOT/TELEAC.

Vluchthaven

Bron video: Hollandse wereldwonderen, 2008, NOT/TELEAC.

Schokland ontruimd

Bron video: Hollandse wereldwonderen, 2008, NOT/TELEAC.

Schokkermop

Recept

In de 17de en 18de eeuw voeren er vaak VOC-schepen langs Schokland op weg naar Amsterdam. Deze schepen hadden specerijen en kruiden bij zich. Met een aantal van deze kruiden bakten de Schokkers een speculaasachtig koekje: de Schokkermop. Een lekkernij die het leed op het stormachtige eilandje even deed vergeten.

Zelf Schokkermoppen maken? Hier volgt het recept:

Ingrediënten:

50 gr bloem
1 flinke theelepel speculaaskruiden
½ zakje bakpoeder
Een snufje zout
300 gr zachte roomboter
200 gr bruine basterdsuiker
½ ei (tip: eitje even loskloppen en je kunt ½ deel afmeten)

Doe de bloem, speculaaskruiden, suiker en het bakpoeder in een ruime kom. Maak met je vingers kleine klontjes van de boter en kneed die door het bloemmengsel. Voeg het ei toe en kneed met je handpalmen er een soepel deeg van. Dek de kom af met een stuk plastic of een vochtige theedoek en zet het 15 minuten weg in de koelkast. Verwarm de oven op 175 graden. Haal het deeg uit de koelkast en rol het uit tot een lap van ongeveer 1½ cm dik. Strooi wat bloem op het werkblad anders plakt alles aan elkaar. Steek met een kopje de moppen uit het deeg, leg ze op de bakplaat met bakpapier. Bak de moppen 15-20 minuten in het midden van de oven en laat ze afkoelen.

Geen keukenprins(es)? De Schokkermop is ook te koop bij bakkerij Hendrik Schaap in Emmeloord.

Dit is een bijdrage van Museum Schokland.

Bijdrage door Marcel

Bijdrage door Jasper

Bijdrage door Jeroen

Bijdrage door Boudewijn